Race IAS - Crack UPSC with Excellence
Menu
asdas
Print Friendly and PDF

рдШрд░реЗрд▓реВ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░ рдкрд░ рдЖрд░рдмреАрдЖрдИ рдбреЗрдЯрд╛ (рдЬреАрдПрд╕ рдкреЗрдкрд░ 3: рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдкреНрд░рд╛рд╕рдВрдЧрд┐рдХ)

03.11.2025

  1. рдШрд░реЗрд▓реВ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░ рдкрд░ рдЖрд░рдмреАрдЖрдИ рдбреЗрдЯрд╛
     (рдЬреАрдПрд╕ рдкреЗрдкрд░ 3: рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдкреНрд░рд╛рд╕рдВрдЧрд┐рдХ)

рдкреНрд░рд╕рдВрдЧ

рднрд╛рд░рддреАрдп рд░рд┐рдЬрд╝рд░реНрд╡ рдмреИрдВрдХ (RBI) рдХреЗ 2024-25 рдХреЗ рдЖрдВрдХрдбрд╝реЛрдВ рдХреЗ рдЕрдиреБрд╕рд╛рд░ , рднрд╛рд░рддреАрдп рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд░реЛрдВ рдХреЗ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░ рдореЗрдВ рдПрдХ рдмрдбрд╝рд╛ рдмрджрд▓рд╛рд╡ рджреЗрдЦрдиреЗ рдХреЛ рдорд┐рд▓ рд░рд╣рд╛ рд╣реИред рдпреЗ рд░реБрдЭрд╛рди рдЙрдзрд╛рд░реА рдореЗрдВ рддреЗрдЬрд╝ рд╡реГрджреНрдзрд┐, рдзреАрдореА рдкрд░рд┐рд╕рдВрдкрддреНрддрд┐ рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рдФрд░ рдмрдЪрдд рдореЗрдВ рдЧрд┐рд░рд╛рд╡рдЯ рдХреЛ рджрд░реНрд╢рд╛рддреЗ рд╣реИрдВ, рдЬреЛ рдорд╣рд╛рдорд╛рд░реА рдХреЗ рдмрд╛рдж рдЙрдкрднреЛрдЧ рдФрд░ рдЖрдп рдкреИрдЯрд░реНрди рдореЗрдВ рдЖрдП рдмрджрд▓рд╛рд╡реЛрдВ рдХреЛ рджрд░реНрд╢рд╛рддреЗ рд╣реИрдВред

рдбреЗрдЯрд╛ рдХреЗ рдмрд╛рд░реЗ рдореЗрдВ

рдкреГрд╖реНрдарднреВрдорд┐:
рдЖрд░рдмреАрдЖрдИ рдХрд╛ 2024-25 рдХрд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг рдЗрд╕ рдмрд╛рдд рдкрд░ рдкреНрд░рдХрд╛рд╢ рдбрд╛рд▓рддрд╛ рд╣реИ рдХрд┐ рдорд╣рд╛рдорд╛рд░реА рдХреЗ рдмрд╛рдж рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд░реЛрдВ рдиреЗ рдЕрдкрдиреА рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рдкреНрд░рд╛рдердорд┐рдХрддрд╛рдУрдВ рдХреЛ рдХреИрд╕реЗ рд╕рдорд╛рдпреЛрдЬрд┐рдд рдХрд┐рдпрд╛ рд╣реИред 2019-20 рдХреА рддреБрд▓рдирд╛ рдореЗрдВ , рджреЗрдирджрд╛рд░рд┐рдпреЛрдВ рдореЗрдВ рддреЗрдЬрд╝реА рд╕реЗ рд╡реГрджреНрдзрд┐ рд╣реБрдИ рд╣реИ, рдЬрдмрдХрд┐ рдкрд░рд┐рд╕рдВрдкрддреНрддрд┐ рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рдзреАрдорд╛ рд╣реБрдЖ рд╣реИ, рдЬрд┐рд╕рд╕реЗ рдШрд░реЗрд▓реВ рдмрдЪрдд рдФрд░ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕реНрдерд┐рд░рддрд╛ рдХреЛ рд▓реЗрдХрд░ рдЪрд┐рдВрддрд╛рдПрдБ рдмрдврд╝ рдЧрдИ рд╣реИрдВред

рдореБрдЦреНрдп рд░реБрдЭрд╛рди

рдШрд░реЗрд▓реВ рдЛрдг рдореЗрдВ рд╡реГрджреНрдзрд┐:
рдШрд░реЗрд▓реВ рдЛрдг рдореЗрдВ рдЙрд▓реНрд▓реЗрдЦрдиреАрдп рд╡реГрджреНрдзрд┐ рд╣реБрдИ рд╣реИ, рдЬреЛ рдкрд┐рдЫрд▓реЗ рдкрд╛рдВрдЪ рд╡рд░реНрд╖реЛрдВ рдореЗрдВ рджреЛрдЧреБрдиреА рд╣реЛ рдЧрдИ рд╣реИред

рдзреАрдореА рдкрд░рд┐рд╕рдВрдкрддреНрддрд┐ рд╡реГрджреНрдзрд┐:
рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рдкрд░рд┐рд╕рдВрдкрддреНрддрд┐рдпреЛрдВ рдХрд╛ рд╕реГрдЬрди рдЙрдзрд╛рд░ рд▓реЗрдиреЗ рдХреА рдЧрддрд┐ рд╕реЗ рдореЗрд▓ рдирд╣реАрдВ рдЦрд╛рддрд╛ рд╣реИ, рдЬреЛ рдХрдордЬреЛрд░ рджреАрд░реНрдШрдХрд╛рд▓рд┐рдХ рдмрдЪрдд рдХрд╛ рд╕рдВрдХреЗрдд рджреЗрддрд╛ рд╣реИред

рд╕реВрдЪрдХ

2019–20

2024–25

5-рд╡рд░реНрд╖реАрдп рд╡реГрджреНрдзрд┐

рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рдкрд░рд┐рд╕рдВрдкрддреНрддрд┐рдпрд╛рдБ рдЬреЛрдбрд╝реА рдЧрдИрдВ

тВ╣24.1 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛрдбрд╝

тВ╣35.6 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛрдбрд╝

↑ 48%

рджреЗрдирджрд╛рд░рд┐рдпрд╛рдВ (рдЛрдг)

тВ╣7.5 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛрдбрд╝

тВ╣15.7 рд▓рд╛рдЦ рдХрд░реЛрдбрд╝

↑ 102%

рдкрд░рд┐рд╕рдВрдкрддреНрддрд┐ рд╕реГрдЬрди (рдЬреАрдбреАрдкреА рдХрд╛ %)

12%

10.8%

↓ рдЕрд╕реНрд╡реАрдХрд╛рд░

рдЖрдВрдХрдбрд╝реЛрдВ рд╕реЗ рдкрддрд╛ рдЪрд▓рддрд╛ рд╣реИ рдХрд┐ рдЬрд╣рд╛рдВ рджреЗрдирджрд╛рд░рд┐рдпрд╛рдВ рджреЛрдЧреБрдиреА рд╕реЗ рдЕрдзрд┐рдХ рд╣реЛ рдЧрдИрдВ, рд╡рд╣реАрдВ рд╕рдХрд▓ рдШрд░реЗрд▓реВ рдЙрддреНрдкрд╛рдж рдХреЗ рд╣рд┐рд╕реНрд╕реЗ рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдкрд░рд┐рд╕рдВрдкрддреНрддрд┐ рд╕реГрдЬрди рдореЗрдВ рдЧрд┐рд░рд╛рд╡рдЯ рдЖрдИ, рдЬреЛ рдХрдордЬреЛрд░ рдШрд░реЗрд▓реВ рдкреВрдВрдЬреА рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рдХрд╛ рд╕рдВрдХреЗрдд рд╣реИред

рдорд╣рд╛рдорд╛рд░реА рдХреЗ рдмрд╛рдж рдмрдЪрдд рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░

  • рдорд╣рд╛рдорд╛рд░реА рд╕реЗ рдкрд╣рд▓реЗ: рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛ рдкрд░ рдХреЗрдВрджреНрд░рд┐рдд рдЙрдЪреНрдЪ рдмрдЪрдд рджрд░реЗрдВред
     
  • рдорд╣рд╛рдорд╛рд░реА рдХреЗ рджреМрд░рд╛рди: рдЕрдирд┐рд╢реНрдЪрд┐рддрддрд╛ рдФрд░ рдХрдо рдЦрд░реНрдЪ рдХреЗ рдХрд╛рд░рдг рдмрдЪрдд рдореЗрдВ рддреАрд╡реНрд░ рд╡реГрджреНрдзрд┐ред
     
  • рдорд╣рд╛рдорд╛рд░реА рдХреЗ рдмрд╛рдж: рдЙрдкрднреЛрдЧ рдореЗрдВ рд╡реГрджреНрдзрд┐ рдФрд░ рдЖрд╡рд╛рд╕, рд╡рд╛рд╣рди рдФрд░ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдЕрдзрд┐рдХ рдЙрдзрд╛рд░реА рдХреЗ рдХрд╛рд░рдг рдмрдЪрдд рджрд░ рдореЗрдВ рдЧрд┐рд░рд╛рд╡рдЯ рдЖрдИред
     

рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдкреНрд░рд╛рдердорд┐рдХрддрд╛рдУрдВ рдореЗрдВ рдмрджрд▓рд╛рд╡

  • рдкреВрд░реНрд╡ рдкреИрдЯрд░реНрди: рдмреИрдВрдХ рдФрд░ рд╕рд╛рд╡рдзрд┐ рдЬрдорд╛ рдкрд░ рдирд┐рд░реНрднрд░рддрд╛ред
     
  • рд╡рд░реНрддрдорд╛рди рд░реБрдЭрд╛рди:
     
    • рдореНрдпреВрдЪреБрдЕрд▓ рдлрдВрдб: рдПрд╕рдЖрдИрдкреА рднрд╛рдЧреАрджрд╛рд░реА рдореЗрдВ рд╡реГрджреНрдзрд┐ред
       
    • рдЗрдХреНрд╡рд┐рдЯреА: рдпреБрд╡рд╛, рд╢рд╣рд░реА рдирд┐рд╡реЗрд╢рдХреЛрдВ рдХреА рдмрдврд╝рддреА рд░реБрдЪрд┐ред
       
    • рднреМрддрд┐рдХ рдкрд░рд┐рд╕рдВрдкрддреНрддрд┐рдпрд╛рдВ: рд╕реЛрдирд╛ рдФрд░ рдЕрдЪрд▓ рд╕рдВрдкрддреНрддрд┐ рджреАрд░реНрдШрдХрд╛рд▓рд┐рдХ рдореВрд▓реНрдп рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдкрд╕рдВрджреАрджрд╛ рдмрдиреА рд╣реБрдИ рд╣реИрдВред
       

рдпрд╣ рд╡рд┐рд╡рд┐рдзреАрдХрд░рдг рди рдХреЗрд╡рд▓ рдмрдврд╝рддреА рдЬреЛрдЦрд┐рдо рдХреНрд╖рдорддрд╛ рдХреЛ рджрд░реНрд╢рд╛рддрд╛ рд╣реИ, рдмрд▓реНрдХрд┐ рдмрд╛рдЬрд╛рд░ рдореЗрдВ рдЕрд╕реНрдерд┐рд░рддрд╛ рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рдЕрдзрд┐рдХ рдЬреЛрдЦрд┐рдо рдХреЛ рднреА рджрд░реНрд╢рд╛рддрд╛ рд╣реИред

рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рдирд┐рд╣рд┐рддрд╛рд░реНрде рдФрд░ рдиреАрддрд┐рдЧрдд рднреВрдорд┐рдХрд╛

рдкреНрд░рдореБрдЦ рдкреНрд░рднрд╛рд╡:

  • рдХрдо рдкреВрдВрдЬреА рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг: рдХрдо рдмрдЪрдд рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдХреНрд╖рдорддрд╛ рдХреЛ рдмрд╛рдзрд┐рдд рдХрд░рддреА рд╣реИред
     
  • рдЙрдЪреНрдЪ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рдЬреЛрдЦрд┐рдо: рдЕрд╕реНрдерд┐рд░ рдмрд╛рдЬрд╛рд░реЛрдВ рдореЗрдВ рдЕрдзрд┐рдХ рдЬреЛрдЦрд┐рдоред
     
  • рдЕрд▓реНрдкрдХрд╛рд▓рд┐рдХ рд╡реГрджреНрдзрд┐, рджреАрд░реНрдШрдХрд╛рд▓рд┐рдХ рдЬреЛрдЦрд┐рдо: рдпрджрд┐ рдЛрдг рдореЗрдВ рдЕрдирд┐рдпрдВрддреНрд░рд┐рдд рд╡реГрджреНрдзрд┐ рд╣реЛрддреА рд╣реИ рддреЛ рдЙрдкрднреЛрдЧ-рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рд╡реГрджреНрдзрд┐ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд▓рдЪреАрд▓реЗрдкрди рдХреЛ рдирд╖реНрдЯ рдХрд░ рд╕рдХрддреА рд╣реИред
     

рдиреАрддрд┐рдЧрдд рдкрд░рд┐рдкреНрд░реЗрдХреНрд╖реНрдп:

  • рдЖрд░рдмреАрдЖрдИ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕реНрдерд┐рд░рддрд╛ рдХреА рдирд┐рдЧрд░рд╛рдиреА рдХрд░рддрд╛ рд╣реИ рдФрд░ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрддрд╛ рд╣реИред
     
  • рдПрдирдкреАрдПрд╕, рдкреАрдкреАрдПрдл рдФрд░ рд╕реБрдХрдиреНрдпрд╛ рд╕рдореГрджреНрдзрд┐ рдпреЛрдЬрдирд╛ рдХреЗ рдорд╛рдзреНрдпрдо рд╕реЗ рджреАрд░реНрдШрдХрд╛рд▓рд┐рдХ рдмрдЪрдд рдХреЛ рдкреНрд░реЛрддреНрд╕рд╛рд╣рди ред
     
  • рд╕рдВрддреБрд▓рд┐рдд рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рдирд┐рдпреЛрдЬрди рдФрд░ рдЬреЛрдЦрд┐рдо рд╡рд┐рд╡рд┐рдзреАрдХрд░рдг рдкрд░ рдирд┐рдпрд╛рдордХ рдЬреЛрд░ ред
     

рдЖрдЧреЗ рдмрдврд╝рдиреЗ рдХрд╛ рд░рд╛рд╕реНрддрд╛

  • рдЛрдг рдЙрдкрдпреЛрдЧ рдФрд░ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рдЬреЛрдЦрд┐рдореЛрдВ рдкрд░
    рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЛ рдордЬрдмреВрдд рдХрд░рдирд╛ ред
  • рдФрдкрдЪрд╛рд░рд┐рдХ рдмрдЪрдд рд╕рд╛рдзрдиреЛрдВ рдФрд░ рдХрд┐рдлрд╛рдпрддреА рдЛрдг рдкрд╣реБрдВрдЪ рдХрд╛
    рд╡рд┐рд╕реНрддрд╛рд░ рдХрд░реЗрдВ ред
  • рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд┐рдд рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рдкреНрд░рдгрд╛рд▓рд┐рдпреЛрдВ рдореЗрдВ
    рдЧреНрд░рд╛рдореАрдг рдПрд╡рдВ рдирд┐рдореНрди рдЖрдп рд╡рд╛рд▓реЗ рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд░реЛрдВ рдХреЛ рд╢рд╛рдорд┐рд▓ рдХрд░рдиреЗ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рд╡рд╛ рджреЗрдирд╛ ред
  • рдЙрднрд░рддреЗ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд░реБрдЭрд╛рдиреЛрдВ рдХрд╛ рдкреВрд░реНрд╡рд╛рдиреБрдорд╛рди рд▓рдЧрд╛рдиреЗ рдФрд░ рдЙрдирдХрд╛ рдкреНрд░рдмрдВрдзрди рдХрд░рдиреЗ рдХреЗ рд▓рд┐рдП
    рдбреЗрдЯрд╛-рд╕рдВрдЪрд╛рд▓рд┐рдд рдиреАрддрд┐-рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рдХрд╛ рдЙрдкрдпреЛрдЧ рдХрд░реЗрдВ ред

рдирд┐рд╖реНрдХрд░реНрд╖

рднрд╛рд░рддреАрдп рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд░реЛрдВ рдХрд╛ рдмрджрд▓рддрд╛ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░ — рдЬреЛ рдЬрд╝реНрдпрд╛рджрд╛ рдЙрдзрд╛рд░реА рдФрд░ рдмрджрд▓рддреЗ рдирд┐рд╡реЗрд╢ рд╡рд┐рдХрд▓реНрдкреЛрдВ рд╕реЗ рдЪрд┐рд╣реНрдирд┐рдд рд╣реИ — рдЕрд░реНрдерд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдореЗрдВ рдПрдХ рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛рддреНрдордХ рдмрджрд▓рд╛рд╡ рдХрд╛ рд╕рдВрдХреЗрдд рджреЗрддрд╛ рд╣реИред рд╕реНрдерд╛рдпреА рдкрд░рд┐рд╕рдВрдкрддреНрддрд┐ рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг, рдмреЗрд╣рддрд░ рд╡рд┐рддреНрддреАрдп рд╕рд╛рдХреНрд╖рд░рддрд╛ рдФрд░ рдЙрдкрднреЛрдЧ рд╡ рдмрдЪрдд рдХреЗ рдмреАрдЪ рдПрдХ рд╕рдВрддреБрд▓рд┐рдд рджреГрд╖реНрдЯрд┐рдХреЛрдг рд╕реБрдирд┐рд╢реНрдЪрд┐рдд рдХрд░рдирд╛ рджреАрд░реНрдШрдХрд╛рд▓рд┐рдХ рд╕реНрдерд┐рд░рддрд╛ рдФрд░ рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢реА рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдорд╣рддреНрд╡рдкреВрд░реНрдг рд╣реЛрдЧрд╛ ред

Chat with us